moja polska zbrojna
Od 25 maja 2018 r. obowiązuje w Polsce Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych, zwane także RODO).

W związku z powyższym przygotowaliśmy dla Państwa informacje dotyczące przetwarzania przez Wojskowy Instytut Wydawniczy Państwa danych osobowych. Prosimy o zapoznanie się z nimi: Polityka przetwarzania danych.

Prosimy o zaakceptowanie warunków przetwarzania danych osobowych przez Wojskowych Instytut Wydawniczy – Akceptuję

 
Znak orła

Ostateczną formę polski orzeł wojskowy zyskał w 1815 roku. Ukoronowany orzeł siedzący na tarczy amazonek przetrwał – choć z przerwami – do dziś i zdobi nakrycia głowy polskich żołnierzy – mówi w wywiadzie dla miesięcznika „Polska Zbrojna” Tomasz Zawistowski, miłośnik historii polskiego orła wojskowego.

Orzeł na czapce jest najważniejszą oznaką wojskową w Polsce. Kiedy pierwszy raz pojawił się na wojskowych nakryciach głowy?

W XVIII wieku, ale nieznana jest dokładna data. Można przypuszczać, że orły miały na czapkach zwarte oddziały wojskowe za czasów saskiej dynastii Wettynów, ale po reformach Sejmu Wielkiego, w ostatnich latach rządów króla Stanisława Poniatowskiego, występowały one już powszechnie.

REKLAMA

Dlaczego w okresie międzywojennym zaprojektowano odrębne orły dla marynarki wojennej i lotnictwa wojskowego?

Orzeł marynarki wojennej powstał w 1918 roku. Jego twórca wykorzystał tradycję umieszczania na tarczy amazonek oznaki broni. Na pelcie pojawiła się wtedy kotwica na błękitnym tle. Ten wzór niemal niezmieniony jest używany do dziś. Piękny orzeł lotniczy obramowany skrzydłami husarskimi powstał w 1936 roku.

Po klęsce wrześniowej polskie wojsko odrodziło się we Francji. Wielu żołnierzy, którzy dotarli do tego kraju czy do Syrii, zatrzymało swe orzełki. Czy wtedy zachowano ciągłość wizerunku orła?

Otóż nie. Nastąpiła całkowita rewolucja, która mogła być pożywką do różnych teorii spiskowych, ale nie będę się do nich odnosił. Na początku we Francji produkowano orły w kilku wzorach, w tym niektóre nawiązujące do czasów Armii Hallera. W grudniu 1939 roku wydano rozkaz wprowadzający w całym Wojsku Polskim całkiem nowy wzór orła, bazujący na stworzonym przez firmę Alavoine, która produkowała orły już podczas I wojny światowej. Projekt nowego symbolu pochodził z 1935 roku z jasnogórskiego wotum złożonego przez dowborczyków, byłych żołnierzy I Korpusu Polskiego na Wschodzie. Z projektem orła wzór 1919 nie łączyło go nic, może z wyjątkiem podobnej wysokości.

W 1943 roku w Związku Sowieckim powstały jednostki WP kontrolowane przez komunistów. Ich żołnierze dostali rogatywki z orłem bez korony, jakoby o piastowskim rodowodzie. Nie cieszył się on popularnością.

W dysputach politycznych zwykle jest więcej emocji niż rzetelnej wiedzy. Oczywiście nie jest to orzeł piastowski. Co prawda pochodzi z grobowca księcia Władysława I Hermana i jego syna Bolesława III Krzywoustego, znajdującego się w katedrze płockiej, ale sam sarkofag zaprojektował dopiero w latach dwudziestych XIX wieku Zygmunt Vogel. Tak zwany orzeł kościuszkowski, stworzony przez Janinę Broniewską, należy traktować jako historycyzm. O ile jednak popularne jest dzisiaj prowadzenie sporów o to, w jakim stopniu wojsko Berlinga było polskie, o tyle nie ulega wątpliwości, że to godło, zatwierdzone przez sowieckie dowództwo w 1943 roku, nosili na czapkach ci, którzy „nie zdążyli do Andersa”. Co ciekawe, tuż po wojnie niektórzy wyżsi rangą dowódcy ludowego Wojska Polskiego z upodobaniem nosili na czapkach przedwojennego orła wzór 1919 z koroną.

Prawie dwa i pół wieku historii polskiego orła wojskowego nie było okresem ciągłym, a najdłuższa przerwa trwała blisko 40 lat. Zbadanie pierwszego półwiecza jego dziejów jest niełatwe. Wiadomo jednak, że ostateczną formę polski orzeł wojskowy zyskał pod obcym panowaniem, w 1815 roku. To jednak ten wizerunek orła, siedzącego na tarczy amazonek i ukoronowanego, przetrwał – choć z przerwami – do dziś i zdobi nakrycia głowy polskich żołnierzy po 200 latach od powstania.

Cała rozmowa z Tomaszem Zawistowskim w majowym numerze „Polski Zbrojnej”.

PZ

autor zdjęć: Jarosław Wiśniewski, Paweł Kępka

dodaj komentarz

komentarze


Bridge to Cooperation
 
Poćwicz z mistrzami sportu wojskowego!
Wojskowy Hot450Challenge
Boje Pułku Morskiego na linii Bugu i Narwi
Skok na głęboką wodę
Kierunek: misja
Wzmacnianie sojuszu polsko-amerykańskiego
Na WF-ie dokładniej ocenią wytrzymałość żołnierzy
PGZ będzie obecna na MSPO
Laserowa artyleria US Army
Wysunięte dowództwo V Korpusu w Polsce
Posłowie o przyczynach tragedii z 10 kwietnia
Strzelnice dla terytorialsów
W MON o polsko-słowackiej współpracy
Pełne wynagrodzenie za kwarantannę
Poćwicz online z siedmioma sportsmenkami
Największa bitwa kawaleryjska XX wieku
F-16 kończą misję w Estonii
Zanurkować i wymknąć się śmierci…
Amerykanie odmładzają F-16
Online z mistrzami sportu
JTAC – mistrz podniebnej układanki
Godzina „W”. Aby ojczyźnie przywrócić wolność
Więcej pieniędzy dla żołnierzy na misjach
Układy ze skazą
Hekatomba na Woli
Galicyjskie przesilenie
Polsko-amerykańska współpraca
Ruszyła budowa muzeum w Ossowie
Kurs dla saperskich ekspertów
Przeciwlotnicy w drodze do USA
Pancerniacy z Teksasu ćwiczą w Drawsku
Pirotechnik nie może być ryzykantem
Komitet Wojskowy NATO o pandemii
Chwała powstańcom
Pięcioro laureatów sportowego plebiscytu „Polski Zbrojnej”
Polskie F-16 w ćwiczeniach „Ramstein Alloy 20”
Innowacyjne rozwiązania dla wojska
Program kosmiczny dla wojska
Gen. Głąb: DGW to specyficzne dowództwo
Wojsko przeciw wirusowi
W tym roku wojskowe święto bez defilady
F-16 z Krzesin przebazowane do Łasku
Wyślij kartkę i wesprzyj bohaterów niepodległości
Polskie porty bardziej otwarte
Wymiana podwodnych doświadczeń
Na misjach święta inne niż zwykle
Więcej celowników z PCO dla wojska
30 lat GROM-u – serwis okolicznościowy
McCarthy: Żołnierze USA w Polsce zwiększają bezpieczeństwo całego regionu
„Wojownik Niezłomny” wśród terytorialsów
Pamięci ofiar niemieckiej zbrodni
Lato z czerwonym terrorem
10 mln zł na zapomogi dla żołnierzy
Łączność: fundament operacji specjalnej
Miesiąc izolacji żołnierzy „Irini”
Ukraiński kurs na Zachód
Więcej żołnierzy USA w Polsce
Powstańcy – bohaterowie naszych czasów
Orzeczenia lekarskie żołnierzy będą ważne dłużej

Ministerstwo Obrony Narodowej Wojsko Polskie Sztab Generalny Wojska Polskiego Dowództwo Generalne Rodzajów Sił Zbrojnych Dowództwo Operacyjne Rodzajów Sił Zbrojnych Wojska Obrony
Terytorialnej
Żandarmeria Wojskowa Dowództwo Garnizonu Warszawa Inspektorat Wsparcia SZ Wielonarodowy Korpus
Północno-
Wschodni
Wielonarodowa
Dywizja
Północny-
Wschód
Centrum
Szkolenia Sił Połączonych
NATO (JFTC)
Inspektorat Uzbrojenia

Wojskowy Instytut Wydawniczy (C) 2015
wykonanie i hosting AIKELO