moja polska zbrojna
Od 25 maja 2018 r. obowiązuje w Polsce Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych, zwane także RODO).

W związku z powyższym przygotowaliśmy dla Państwa informacje dotyczące przetwarzania przez Wojskowy Instytut Wydawniczy Państwa danych osobowych. Prosimy o zapoznanie się z nimi: Polityka przetwarzania danych.

Prosimy o zaakceptowanie warunków przetwarzania danych osobowych przez Wojskowych Instytut Wydawniczy – Akceptuję

 
Z archiwum „Szarego”

Ponad tysiąc unikatowych fotografii, listy żołnierzy podziemia niepodległościowego, dokumenty dotyczące struktury i działalności 3 i 4 pułku Piechoty Legionów AK na Kielecczyźnie – to tylko część zbiorów zgromadzonych przez gen. Antoniego Hedę „Szarego”, legendarnego partyzanta z Gór Świętokrzyskich. Rodzina przekazała je do Archiwum Akt Nowych.

Gen. Antoni Heda „Szary” walczył w kampanii wrześniowej, był żołnierzem Armii Krajowej i dowódcą oddziału partyzanckiego na Kielecczyźnie. – Kilkanaście lat temu zaprosiliśmy generała do nas i nagraliśmy ponadgodzinną relację wideo poświęconą jego historii – wspomina Mariusz Olczak, zastępca dyrektora Archiwum Akt Nowych. Dodaje, że dzięki nawiązaniu kontaktu, teraz Archiwum zyskało cenne zbiory. Wówczas jednak nie wiedziano jeszcze, że generał dysponuje obszerną dokumentacją. – Dowiedzieliśmy się o tym dopiero po jego śmierci, od córki generała, Teresy Hedy-Snopkiewicz – tłumaczy Olczak.

Generał do końca życia był aktywny, organizował i brał udział w wielu uroczystościach i spotkaniach kombatanckich. Zwłaszcza na terenie Kielecczyzny „Szary” był postacią znaną i nadal są tam organizowane uroczystości upamiętniające go. Po śmierci Hedy córka generała liczyła, że dokumentacja przyda się właśnie podczas takich spotkań. Jednak pracownicy Archiwum przekonali ją, by przekazała spuściznę po ojcu do AAN.

REKLAMA

– Niedawno Teresa Heda-Snopkiewicz oficjalnie przekazała non profit zbiory do naszego zasobu – dodaje Olczak. Jak podkreśla, wśród najcenniejszych archiwaliów są oryginalne akta 3 i 4 pułku Piechoty Legionów AK, które walczyły na terenie Kielecczyzny. To ponad sto dokumentów dotyczących m.in. struktury i organizacji oddziałów, awansów i odznaczeń żołnierzy, rozkazy i meldunki z działań partyzanckich.

Archiwum otrzymało też cenną teczkę z dokumentacją dotyczącą cichociemnego ppor. Waldemara Szwieca „Robota”, dowódcy zgrupowania działającego w okolicach Końskich. Do historii przeszło zdobycie przez jego oddział we wrześniu 1943 roku miasta Końskie. W teczce są m.in. nieznane zdjęcia „Robota” z okresu wojny i dokumenty osobiste, w tym list do rodziców, w którym wyjaśnia, dlaczego zgłosił się na ochotnika, by zostać zrzuconym do kraju.

Ogromną wartość ma też kolekcja ponad tysiąca fotografii, z których kilkaset pochodzi z okresu II wojny i ukazuje życie w leśnych bazach partyzanckich. Uzupełniają je zdjęcia powojenne z uroczystości kombatanckich, pielgrzymek i obchodów rocznicowych. W przekazanych zbiorach są również dokumenty dotyczące aresztowania po wojnie, śledztwa i pobytu w więzieniu gen. Hedy, a także materiały z czasu stanu wojennego i działalności w środowiskach kombatanckich oraz wspomnienia spisane przez „Szarego”.

Jak zapewnia Olczak, wszystkie te materiały będą dostępne w AAN za kilka miesięcy, gdy zostaną opracowane i zewidencjonowane.

Antoni Heda „Szary” we wrześniu 1939 roku walczył w 12 Dywizji Piechoty, m.in. na Lubelszczyźnie. Potem został komendantem podobwodu Iłża AK, a następnie dowódcą oddziału partyzanckiego AK na Kielecczyźnie. Walczył w składzie zgrupowania por. Jana Piwnika „Ponurego”. Zasłynął zdobyciem niemieckiego więzienia w Starachowicach i uwolnieniem ok. 80 ludzi oraz odbiciem więźniów w Końskich.

Po wojnie „Szary” pozostał w podziemiu niepodległościowym. Jego oddział rozbił w nocy z 4 na 5 sierpnia 1945 roku więzienie UB w Kielcach, skąd uwolniono kilkuset więźniów politycznych. Heda został aresztowany w 1948 roku i skazany na kilkukrotną karę śmierci, zamienioną potem na dożywocie. Zwolniono go w 1956 roku w ramach amnestii. Działał potem w NSZZ „Solidarność”, w stanie wojennym był internowany.

W 2006 roku został awansowany do stopnia generała brygady. Zmarł w 2008 roku.

Anna Dąbrowska

autor zdjęć: Archiwum Akt Nowych

dodaj komentarz

komentarze


Nowe sanitarki dla wojska
 
Ukraiński kurs na Zachód
Kombatanci na parkiecie
Kraby kontra okręt
16 Dywizja najlepsza!
To kolarze rozpoczęli współczesną historię polskiego wojskowego sportu
Żołnierze zdobyli 13 medali na mistrzostwach Polski w strzelectwie i kolarstwie
Sonary dla śmigłowców ZOP
Druga kariera byłych żołnierzy
Tak się ćwiczy na rumuńskich poligonach
Dodatki dla specjalsów po nowemu
Medycy po unitarce
Wybuchowa edukacja
Komisje sejmowe o umowie z USA
Wojsko przeciw wirusowi
Zaplecze dla Rosomaków
Miesiąc izolacji żołnierzy „Irini”
„Astral Knight” – integracja na polskim niebie
Orzeczenia lekarskie żołnierzy będą ważne dłużej
Posłowie o przyczynach tragedii z 10 kwietnia
Laserowa artyleria US Army
„Aviation Detachment” w Łasku
Brąz kajakarza, 10 medali biegaczy i badmintonistów
Najważniejsi dowódcy V4 w Polsce
Amerykanie odmładzają F-16
F-16 kończą misję w Estonii
Rój dronów nad poligonem w Orzyszu
Niepokorni Niezłomni Wyklęci po raz 12.
Więcej pieniędzy dla żołnierzy na misjach
Polsko-amerykańska współpraca
Kłopoty z odprawą mieszkaniową
Komitet Wojskowy NATO o pandemii
Polak z Medalem NATO
W MON o polsko-słowackiej współpracy
Market Garden, Sosabowski wkracza do gry
W tej służbie jak w żadnej innej najważniejsi są ludzie
McCarthy: Żołnierze USA w Polsce zwiększają bezpieczeństwo całego regionu
Wesprzyj kombatantów
Gaudeamus Igitur w najstarszej wojskowej uczelni
Jak Berling szedł na odsiecz Warszawie
Agencja Uzbrojenia nabiera kształtów
Wojskowe uczelnie w dobie wirusa
Kierunek Turcja, czyli nowa misja polskich żołnierzy
„Kaper” przeciw terrorystom
Marynarski Katyń
Marsz po brązową szarotkę
Ogień w natarciu
Bohaterowie na wakacjach w Ryni
Nadlecą Ważki, czyli mikrodrony dla wojska
20 medali żołnierzy na mistrzostwach kraju w biegu na orientację i łucznictwie
Jak komuniści odebrali obywatelstwo polskim oficerom
Pełne wynagrodzenie za kwarantannę
Mordercza obrona Warszawy
Jakie limity służby czynnej w 2021 roku?
Lekarz – oficer to brzmi dumnie
Sukcesy wojskowych lekkoatletów
Na WF-ie dokładniej ocenią wytrzymałość żołnierzy
Święto terytorialsów

Ministerstwo Obrony Narodowej Wojsko Polskie Sztab Generalny Wojska Polskiego Dowództwo Generalne Rodzajów Sił Zbrojnych Dowództwo Operacyjne Rodzajów Sił Zbrojnych Wojska Obrony
Terytorialnej
Żandarmeria Wojskowa Dowództwo Garnizonu Warszawa Inspektorat Wsparcia SZ Wielonarodowy Korpus
Północno-
Wschodni
Wielonarodowa
Dywizja
Północny-
Wschód
Centrum
Szkolenia Sił Połączonych
NATO (JFTC)
Inspektorat Uzbrojenia

Wojskowy Instytut Wydawniczy (C) 2015
wykonanie i hosting AIKELO