moja polska zbrojna
Od 25 maja 2018 r. obowiązuje w Polsce Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych, zwane także RODO).

W związku z powyższym przygotowaliśmy dla Państwa informacje dotyczące przetwarzania przez Wojskowy Instytut Wydawniczy Państwa danych osobowych. Prosimy o zapoznanie się z nimi: Polityka przetwarzania danych.

Prosimy o zaakceptowanie warunków przetwarzania danych osobowych przez Wojskowych Instytut Wydawniczy – Akceptuję

Zmowa mocarstw dla wojny

23 sierpnia 1939 roku szefowie dyplomacji III Rzeszy i Związku Sowieckiego: Joachim von Ribbentrop i Wiaczesław Mołotow podpisali pakt o nieagresji pomiędzy swoimi krajami. Jego częścią był tajny protokół dodatkowy, w którym oba mocarstwa dzieliły między siebie Europę Środkowo-Wschodnią, w tym Polskę. Sojusz zakończył niemiecki atak na ZSRS w czerwcu 1941 roku.

23 sierpnia 1939 roku w Moskwie. Od lewej stoją: szef działu prawnego niemieckiego MSZ Friedrich Gauss, niemiecki minister spraw zagranicznych Joachim von Ribbentrop, Józef Stalin oraz ludowy komisarz (minister) spraw zagranicznych ZSRR Wiaczesław Mołotow. Fot. Wikipedia

„W wypadku terytorialnych i politycznych przekształceń na terenach należących do Państwa Polskiego granica stref interesów Niemiec i ZSRS przebiegać będzie w przybliżeniu po linii rzek Narwi, Wisły i Sanu” – głosił pakt pomiędzy III Rzeszą a Związkiem Sowieckim, który mimo zawartych wcześniej przez te kraje układów o nieagresji z Polską planował rozbiór naszego terytorium.

Chociaż niemieccy naziści uważali komunistów za wrogów, pomiędzy dwoma krajami pod koniec lat trzydziestych XX wieku następowało powolne zbliżenie. – Obaj przywódcy: Adolf Hitler i Józef Stalin wiedzieli, że porozumienie umożliwi im wspólne działania przeciwko Polsce stojącej na drodze do ich imperialnych planów – mówi dr Janusz Nowakowski, historyk II wojny światowej i sowietolog.

Punktem zwrotnym we wzajemnych stosunkach było przemówienie Stalina z 10 marca 1939 roku podczas obrad XVIII Zjazdu Wszechzwiązkowej Komunistycznej Partii (bolszewików) w Moskwie, zwane „kasztanową mową”. Stalin stwierdził w nim, że zachodnie państwa chciałyby, aby sowieckimi rękami zostały wyciągnięte z ognia gorące kasztany. Miał na myśli potencjalny związek ZSRS z Zachodem dla zapewnienia gwarancji bezpieczeństwa ze strony III Rzeszy. – Hitler odebrał przemówienie jako sygnał do porozumienia – tłumaczy badacz.

Od kwietnia 1939 roku trwały nieoficjalne rokowania w sprawie zawarcia paktu gospodarczego i politycznego. W maju Stalin odwołał ze stanowiska ministra spraw zagranicznych Maksima Litwinowa, zwolennika sojuszu z Wielką Brytanią i Francją, a mianował na nie Wiaczesława Mołotowa, będącego za porozumieniem z Niemcami. Był to kolejny sygnał dla Hitlera.

Film: IPN

19 sierpnia oba kraje podpisały porozumienie o współpracy ekonomicznej i wymianie handlowej. Dzięki niemu Niemcy otrzymali dla swojego przemysłu wojennego ogromne dostawy surowców z ZSRS, także w czasie blokady gospodarczej wprowadzonej po wybuchu wojny przez Wielką Brytanię. W zamian Związek Sowiecki dostawał niemiecką technologię.

Cztery dni później Stalin wyraził zgodę na przylot do Moskwy Joachima von Ribbentropa, ministra spraw zagranicznych III Rzeszy. W nocy z 23 na 24 sierpnia podpisano sowiecko-niemiecki pakt o nieagresji, w którym zobowiązano się do powstrzymania się od wszelkiej przemocy i napaści we wzajemnych stosunkach. Od nazwisk sygnujących porozumienie polityków nazwano go paktem Ribbentrop-Mołotow.

Jawny dokument został uzupełniony o tajny protokół regulujący podział stref wpływów między III Rzeszę a Związek Sowiecki w Europie. Składał się on z czterech punktów. W pierwszym z nich ustalono, że państwa bałtyckie (Finlandia, Estonia i Łotwa) znajdą się w sowieckiej strefie wpływów, a północna granica Litwy stanowić będzie granicę stref interesów Niemiec i ZSRS.

Drugi punkt dotyczył podziału terytorium Polski. „Kwestia, czy w obopólnym interesie będzie pożądane utrzymanie niezależnego Państwa Polskiego i jakie będą granice tego państwa, będzie mogła być ostatecznie wyjaśniona tylko w toku dalszych wydarzeń politycznych” – napisano. Ustalono też, że Besarabia należąca do Rumunii dostanie się pod sowiecką strefę wpływów. Na koniec podkreślono, że protokół traktowany będzie przez obie strony jako ściśle tajny.

Uścisk dłoni oficerów Wehrmachtu i Armii Czerwonej w Lublinie 1939. Fot. Wikipedia

Na układzie zyskały obie strony. Hitler otrzymał terytorium polskie na zachód od linii Wisły i Litwę. – Przede wszystkim jednak dostał gwarancje neutralności Moskwy w przypadku wojny z państwami Zachodu, która oddalała groźbę wojny na dwa fronty i pozwalała mu na rozpoczęcie II wojny światowej – zaznacza historyk.

Z kolei Stalin dostał ponad połowę terytorium Polski, większość terenów republik bałtyckich i północną Rumunię. Ponadto zyskał czas, aby podczas wojny toczonej przez III Rzeszę przygotować kraj do militarnej agresji. „Niemcy, oczywiście, napadną na Polskę, a wtedy przystąpienie do tej wojny Francji i Anglii będzie nieuniknione. Europę Zachodnią ogarną poważne niepokoje i zamieszki. W tych warunkach będziemy mieli duże szanse pozostania na uboczu konfliktu i przystąpienia do wojny w dogodnym dla nas momencie”, tłumaczył sowiecki przywódca podczas posiedzenia Biura Politycznego WKP(b) 19 sierpnia.

Mimo gwarancji tajności o protokole dodatkowym amerykański wywiad dowiedział się 24 sierpnia rano. Przekazał tę informację Wielkiej Brytanii, a ona Francji. Dwa dni później wiedzieli również Łotysze i Estończycy. Tylko Polski nikt nie poinformował o ustaleniach pomiędzy Hitlerem a Stalinem. Zawarty 25 sierpnia sojusz polsko-brytyjski, niestety, nie zapobiegł niemieckiej i sowieckiej agresji na nasz kraj w dniach 1 i 17 września.

Wspólna parada Wehrmachtu i Armii Czerwonej w Brześciu, 22 września 1939. Fot.  Bundesarchiv

– Symbolem współpracy obu totalitaryzmów była wspólna defilada zorganizowana 22 września w Brześciu nad Bugiem podczas przekazania miasta Sowietom przez Niemców – mówi dr Nowakowski. Rozpoczęła się także współpraca pomiędzy gestapo i NKWD, ugruntowana podczas czterech konferencji w latach 1939–1941. Ponadto 28 września oba kraje podpisały traktat o granicach i przyjaźni uzupełniający i modyfikujący sierpniowy dokument. ZSRS oddał Niemcom polskie ziemie do linii Bugu i Sanu, w zamian Sowieci otrzymali Litwę.

– Wzajemna przyjaźń trwała do czerwca 1941 roku, kiedy III Rzesza rozpoczęła ofensywę na wschód, atakując Związek Sowiecki – dodaje historyk. Dzisiaj rocznica podpisania paktu jest obchodzona jako Europejski Dzień Pamięci Ofiar Reżimów Totalitarnych. Święto zostało ustanowione przez Parlament Europejski w 2008 roku.

Anna Dąbrowska

autor zdjęć: Wikipedia, Bundesarchiv

dodaj komentarz

komentarze


Przysięga w Limanowej
 
Ustawa o obronie ojczyzny – pytania i odpowiedzi
Polscy żołnierze stacjonujący w Libanie są bezpieczni
Ustawa o obronie ojczyzny – pytania i odpowiedzi
Tarcza Wschód – odstraszanie i obrona
Hełmy – nowoczesne i na miarę
Zawsze gotowi do pomocy
Wojna w świętym mieście, epilog
Morska Jednostka Rakietowa w Rumunii
Najmłodsi artyści Wojska Polskiego
Polki pobiegły po srebro!
Piedimonte – samobójcza misja
Żołnierze ewakuują Polaków rannych w Gruzji
Ustawa o obronie ojczyzny – pytania i odpowiedzi
Ustawa o obronie ojczyzny – pytania i odpowiedzi
Sejmowa debata o bezpieczeństwie
Wojskowi medycy niosą pomoc w Iraku
Cień atomowej zagłady
NATO on Northern Track
Święto Oddziału Specjalnego ŻW
Dwa krążki kajakarki z „armii mistrzów”
Serwis K9 w Polsce
WAM wraca po latach
Polska wiktoria na Monte Cassino
Wszystkie misje AWACS-a
„Pierwsza Drużyna” na start
Flota Bayraktarów w komplecie
Czego można się nauczyć od żołnierzy?
Systemy obrony powietrznej dla Ukrainy
They Will Check The Training Results in Combat
„Sarex ’24”: razem w czasie kryzysu
Pokazali bojowego ducha
„Ryś” z laserem
Wielki triumf 2 Korpusu Polskiego
By Polska była bezpieczna
Nie szpital, a instytut
Szachownice nie dotarły nad Finlandię
Obradował Komitet Wojskowy Unii Europejskiej
Ameryka daje wsparcie
Mobilne dowodzenie
Barbara wzmocni polską obronę powietrzną
„Sarex”, czyli jeden za wszystkich, wszyscy za jednego
Ostatnia droga Pileckiego
Kto wywalczy tytuł mistrza MMA?
Układ nerwowy Mieczników
„Grand Quadriga ‘24”
Nowe zadania szefa SKW
Tomczyk: „Tarcza Wschód” ma odstraszyć agresora
Ustawa o obronie ojczyzny – pytania i odpowiedzi
Dwie dekady ulepszania Sojuszu
Podróż po AWACS-ie
Po śladach polskich bohaterów
Memoriał gen. Andersa coraz bliżej
Sukcesy reprezentantek CWZS-u
Dwa srebrne medale kajakarzy CWZS-u
Żołnierzu, wyślij dziecko na wakacje z Rewitą
Broń Hitlera w rękach AK
Pływacy i maratończycy na medal
Grupa Północna o wsparciu dla Ukrainy

Ministerstwo Obrony Narodowej Wojsko Polskie Sztab Generalny Wojska Polskiego Dowództwo Generalne Rodzajów Sił Zbrojnych Dowództwo Operacyjne Rodzajów Sił Zbrojnych Wojska Obrony
Terytorialnej
Żandarmeria Wojskowa Dowództwo Garnizonu Warszawa Inspektorat Wsparcia SZ Wielonarodowy Korpus
Północno-
Wschodni
Wielonarodowa
Dywizja
Północny-
Wschód
Centrum
Szkolenia Sił Połączonych
NATO (JFTC)
Agencja Uzbrojenia

Wojskowy Instytut Wydawniczy (C) 2015
wykonanie i hosting AIKELO